|
Andrzej Ciepły, Kamil Nowak
Strategiczne podejście do kształtowania polityki mieszkaniowej w miastach subregionalnych A Strategic Approach to Shaping Housing Policy in Subregional Cities Urban Development Issues, vol. 76, 82 – 93. https://doi.org/10.51733/udi.2025.76.07
Słowa kluczowe: polityka mieszkaniowa, mieszkalnictwo, strategia mieszkaniowa, strategia rozwoju gminy
Keywords: housing policy, housing, housing strategy, municipal development strategy |
ABSTRAKT
Przedmiotem artykułu jest analiza strategii rozwoju grupy 40 miast subregionalnych w Polsce pod kątem roli, jaką odgrywa w nich polityka mieszkaniowa.
W badaniach wykorzystano 33 obowiązujące strategie rozwoju miast subregionalnych, które zostały poddane analizie danych zastanych w celu określenia stopnia priorytetyzacji mieszkalnictwa w polityce badanych gmin.
Siedem miast z badanej grupy nie miało własnej strategii rozwoju – strategie miejskich obszarów funkcjonalnych (MOF) i zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) nie były brane pod uwagę w trakcie realizacji badania.
Cztery miasta – Tarnów, Krosno, Łomża i Płock – jako jedyne posiadały dodatkowe dokumenty strategiczne poświęcone wyłącznie mieszkalnictwu, które również poddano analizie danych zastanych, a także analizie porównawczej.
Z badań wynika, że zdecydowana większość miast z grupy miast subregionalnych uważa mieszkalnictwo za ważny cel strategiczny lub wręcz priorytet. Badania wykazały, że polityka mieszkaniowa jest wykorzystywana jako narzędzie do osiągnięcia różnych celów, takich jak przeciwdziałanie odpływowi ludności do większych ośrodków lub poza granice administracyjne, pobudzenie gospodarki oraz wsparcie szczególnie wrażliwych grup społecznych, np. seniorów.
Władze lokalne w miastach subregionalnych zazwyczaj przywiązywały dużą wagę do roli polityki mieszkaniowej. W badanej próbie 85% miast uwzględniło ją w swoich dokumentach strategicznych, traktując mieszkalnictwo jako istotny czynnik swojego rozwoju.
Przedmiotem artykułu jest analiza strategii rozwoju grupy 40 miast subregionalnych w Polsce pod kątem roli, jaką odgrywa w nich polityka mieszkaniowa.
W badaniach wykorzystano 33 obowiązujące strategie rozwoju miast subregionalnych, które zostały poddane analizie danych zastanych w celu określenia stopnia priorytetyzacji mieszkalnictwa w polityce badanych gmin.
Siedem miast z badanej grupy nie miało własnej strategii rozwoju – strategie miejskich obszarów funkcjonalnych (MOF) i zintegrowanych inwestycji terytorialnych (ZIT) nie były brane pod uwagę w trakcie realizacji badania.
Cztery miasta – Tarnów, Krosno, Łomża i Płock – jako jedyne posiadały dodatkowe dokumenty strategiczne poświęcone wyłącznie mieszkalnictwu, które również poddano analizie danych zastanych, a także analizie porównawczej.
Z badań wynika, że zdecydowana większość miast z grupy miast subregionalnych uważa mieszkalnictwo za ważny cel strategiczny lub wręcz priorytet. Badania wykazały, że polityka mieszkaniowa jest wykorzystywana jako narzędzie do osiągnięcia różnych celów, takich jak przeciwdziałanie odpływowi ludności do większych ośrodków lub poza granice administracyjne, pobudzenie gospodarki oraz wsparcie szczególnie wrażliwych grup społecznych, np. seniorów.
Władze lokalne w miastach subregionalnych zazwyczaj przywiązywały dużą wagę do roli polityki mieszkaniowej. W badanej próbie 85% miast uwzględniło ją w swoich dokumentach strategicznych, traktując mieszkalnictwo jako istotny czynnik swojego rozwoju.
ABSTRACT
The article analyzes the development strategies of a group of 40 subregional cities in Poland, with a focus on the role of housing policy within them.
The study examined 33 currently adopted development strategies of subregional cities using desk research to determine the degree to which housing is prioritized in the municipalities’ policies.
Seven cities in the group lacked their own development strategy – strategies for Functional Urban Areas and Integrated Territorial Investments were not considered in this study.
Four cities – Tarnów, Krosno, Łomża, and Płock – were the only ones that had additional strategic documents dedicated exclusively to housing. These were also subjected to desk research and comparative analysis.
The research shows that the vast majority of subregional cities consider housing an important or even priority strategic goal. The study revealed that housing policy is used as a tool to achieve various objectives, such as counteracting population outflow to larger centers or beyond administrative boundaries, stimulating the economy, and supporting particularly vulnerable social groups, such as seniors.
Local authorities in subregional cities generally attach great importance to the role of housing policy. In the studied sample, 85% of the cities included housing policy in their strategic documents, treating housing as a significant factor in their development.
The article analyzes the development strategies of a group of 40 subregional cities in Poland, with a focus on the role of housing policy within them.
The study examined 33 currently adopted development strategies of subregional cities using desk research to determine the degree to which housing is prioritized in the municipalities’ policies.
Seven cities in the group lacked their own development strategy – strategies for Functional Urban Areas and Integrated Territorial Investments were not considered in this study.
Four cities – Tarnów, Krosno, Łomża, and Płock – were the only ones that had additional strategic documents dedicated exclusively to housing. These were also subjected to desk research and comparative analysis.
The research shows that the vast majority of subregional cities consider housing an important or even priority strategic goal. The study revealed that housing policy is used as a tool to achieve various objectives, such as counteracting population outflow to larger centers or beyond administrative boundaries, stimulating the economy, and supporting particularly vulnerable social groups, such as seniors.
Local authorities in subregional cities generally attach great importance to the role of housing policy. In the studied sample, 85% of the cities included housing policy in their strategic documents, treating housing as a significant factor in their development.
REFERENCES
Bryx M., 2021, Mieszkanie dostępne w zrównoważonym mieście, CeDeWu, Warszawa.
Czerniak A., Kroszka J., 2024, Luka czynszowa w Polsce w latach 2010 – 2022. Opis wstępnych wyników badania, Polityka Insight,
Warszawa. Dostępne na: https://www.politykainsight.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Innowacje w polityce mieszkaniowej. Strategia Mieszkaniowa Miasta Krosna na lata 2023 – 2030, dokument wskazany do konsultacji, nieuchwalony przez Radę Miasta. Dostępne na: https://miastokrosno.wdialogu.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Krystek-Kucewicz B., Kaszuba K., 2017, Polityka mieszkaniowa jako narzędzie ograniczania depopulacji: wybrane instrumenty stosowane w polskich miastach, „Konwersatorium Wiedzy o Mieście”, 2, 30, 43 – 57. https://doi.org/10.18778/2543-9421.02.05.
Markowski T., Drzazga D., Sikora-Fernandez D., Groeger L., Danielewicz J., 2018, Raport w sprawie polityki mieszkaniowej państwa, „Studia Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju PAN”, 185, Warszawa.
Martela B., Janik L., Bubak G., 2023, Analiza strategii rozwoju lokalnego w miastach. Charakterystyka dokumentów i sposób ich wykorzystania, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa – Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2023.14.
Muzioł-Węcławowicz A., Nowak K., 2023, Miasta jako gospodarze zasobów mieszkaniowych, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2023.13.
Nowak K., 2018, Wieloletnie programy gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy, [w:] A. Muzioł-Węcławowicz, K. Nowak (red.), Mieszkalnictwo społeczne. Raport o stanie polskich miast, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa, 143–158.
Nowak K., 2021, Krajowy i lokalny wymiar polityki mieszkaniowej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Instytut Geografii Społeczno--Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej Uniwersytetu Gdańskiego, Warszawa – Kraków – Gdańsk.
Nowak K., Muzioł-Węcławowicz A., 2023, Miasta jako inwestorzy mieszkaniowi, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa – Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2023.15.
Nowak K., Pancewicz Ł., Arczyńska M., Janas K., 2025, Specjalne strefy mieszkaniowe. Rola miast w kształtowaniu kompleksowych obszarów mieszkaniowych, Obserwatorium Polityki Miejskiej i Regionalnej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa – Kraków.
https://doi.org/10.51733/opm.2025.01.
Przybylska K., Krugły A. (red.), 2023, Mieszkalnictwo w Polsce. Szanse i wyzwania w latach 2022 – 2023, Fundacja Habitat for Humanity Poland, Warszawa.
Sobala-Gwosdz A., Janas K., Jarczewski W., Czakon P., 2024, Hierarchia funkcjonalna miast w Polsce i jej przemiany w latach 1990 – 2020, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa – Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2024.01.
Twardoch A., 2015, Centralna, regionalna i lokalna polityka mieszkaniowa w kontekście prognozowanych zmian demograficznych. Wybrane skutki przestrzenne, społeczne i gospodarcze, „Studia Ekonomiczne. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach”, 223, 21 – 31.
Akty prawne i orzecznictwo
Ustawa z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 1990 r. nr 16, poz. 95).
Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. z 2001 r. nr 71, poz. 733).
Strategia Mieszkalnictwa Miasta Łomża do roku 2030, załącznik do Uchwały nr 605/LXIX/23 Rady Miejskiej Łomży z dnia 29 marca 2023 r. w sprawie „Strategii Mieszkalnictwa Miasta Łomża do roku 2030” wraz z załącznikami. Dostępne na: http://www.lomza.pl/bip [data dostępu: 24.07.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Cieszyna do roku 2030, załącznik do Uchwały nr LXIII/756/24 Rady Miejskiej Cieszyna z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Miasta Cieszyna do roku 2030. Dostępne na: https://bip.um.cieszyn.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Chełm 2021 – 2030, załącznik do Uchwały Rady Miasta Chełm Nr LXX/556/22 z dnia 29 grudnia 2022 r. Dostępne na:
https://umchelm.bip.lubelskie.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Grudziądz na lata 2024 – 2035. Dostępne na: https://bip.grudziadz.pl [data dostępu: 15.10.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Jelenia Góra na lata 2024 – 2034, załącznik do Uchwały nr 18.IV.2024 Rady Miejskiej Jeleniej Góry z dnia 27 czerwca 2024 r. w sprawie Strategii Rozwoju Miasta Jelenia Góra na lata 2024 – 2034. Dostępne na: https://bip.jeleniagora.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Legnicy 2030 Plus, załącznik do Uchwały nr XLIX/560/22 Rady Miejskiej Legnicy z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie uchwalenia „Strategii Rozwoju Miasta Legnicy 2030 Plus”. Dostępne na: https://um.bip.legnica.eu [data dostępu: 24.07.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Leszna na lata 2023 – 2033, załącznik do Uchwały nr LXIX/888/2023 Rady Miejskiej Leszna z dnia 26 października 2023 r. w sprawie przyjęcia dokumentu pn. „Strategia Rozwoju Miasta Leszna na lata 2023 – 2033”. Dostępne na: https://bip.leszno.pl [data dostępu: 15.10.2025].
Strategia Rozwoju Miasta Przemyśla 2025 – 2035, załącznik do Uchwały Nr 1/2025 Rady Miejskiej w Przemyślu z dnia 15 stycznia 2025 r. w sprawie przyjęcia Strategii Rozwoju Miasta Przemyśla na lata 2025 – 2035. Dostępne na: https://bip.przemysl.pl [data dostępu: 15.10.2025].
Strategia Rozwoju Mieszkalnictwa dla Miasta Tarnowa do 2030 r., załącznik do Uchwały nr LXXXII/769/2023 Rady Miejskiej w Tarnowie z dnia 23 lutego 2023 r. w sprawie Strategii Rozwoju Mieszkalnictwa dla Miasta Tarnowa do 2030 r. Dostępne na: https://bip.malopolska.pl [data dostępu: 24.07.2025].
Źródła internetowe i bazy danych
Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego (BDL GUS), https://bdl.stat.gov.pl [data dostępu: 21.07.2025].
Krajowa Polityka Miejska 2030 (KPM), https://www.gov.pl [data dostępu: 15.10.2025].
Narodowy Program Mieszkaniowy (NPM), https://www.gov.pl [data dostępu: 15.10.2025].