|
Andrzej Bąk
Zapotrzebowanie na nową zabudowę mieszkaniową w świetle reformy planowania przestrzennego The demand for new residential development in light of spatial planning reform Urban Development Issues, vol. 76, https://doi.org/10.51733/udi.2025.76.19
Słowa kluczowe: bilans terenów mieszkaniowych, plan ogólny gminy, zapotrzebowanie na nowe tereny mieszkaniowe, nadpodaż terenów mieszkaniowych, suburbanizacja
Keywords:: balancing housing supply, municipal’s master plan, demand for new residential land, oversupply of residential land, suburbanization |
ABSTRAKT
Dotychczas prowadzone przez wielu autorów badania wskazywały na nadpodaż terenów przeznaczonych pod funkcje mieszkaniowe w skali całej Polski. Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, obecne zasady bilansowania terenów mieszkaniowych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zostały zastąpione przez porównanie zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową z chłonnością stref planistycznych. Artykuł pokazuje jak kształtuje się zapotrzebowanie na nową zabudowę na podstawie znowelizowanych przepisów. Czy zmiany prawne pozwolą na ograniczenie nadpodaży terenów wskazanych pod cele mieszkaniowe w Polsce oraz ograniczą zjawisko suburbanizacji?
Dotychczas prowadzone przez wielu autorów badania wskazywały na nadpodaż terenów przeznaczonych pod funkcje mieszkaniowe w skali całej Polski. Wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, obecne zasady bilansowania terenów mieszkaniowych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego zostały zastąpione przez porównanie zapotrzebowania na nową zabudowę mieszkaniową z chłonnością stref planistycznych. Artykuł pokazuje jak kształtuje się zapotrzebowanie na nową zabudowę na podstawie znowelizowanych przepisów. Czy zmiany prawne pozwolą na ograniczenie nadpodaży terenów wskazanych pod cele mieszkaniowe w Polsce oraz ograniczą zjawisko suburbanizacji?
ABSTRACT
Research conducted by many authors have indicated an oversupply of land designated for residential use throughout Poland. With the entry into force of the Act of July 7, 2023, amending the Act on Spatial Planning and Development and certain other acts, the current rules for balancing residential areas in the study of conditions and directions of spatial development have been replaced by a comparison of the demand for new residential development with the absorption capacity of planning zones. The article shows how the demand for new development is shaping up based on the amended regulations. Will the legal changes reduce the oversupply of land designated for residential purposes in Poland and limit suburbanization?
Research conducted by many authors have indicated an oversupply of land designated for residential use throughout Poland. With the entry into force of the Act of July 7, 2023, amending the Act on Spatial Planning and Development and certain other acts, the current rules for balancing residential areas in the study of conditions and directions of spatial development have been replaced by a comparison of the demand for new residential development with the absorption capacity of planning zones. The article shows how the demand for new development is shaping up based on the amended regulations. Will the legal changes reduce the oversupply of land designated for residential purposes in Poland and limit suburbanization?
REFERENCES
Centrum Badań i Edukacji Statystycznej GUS, 2015, Pozyskanie nowych wskaźników z zakresu planowania przestrzennego i budownictwa mieszkaniowego przydatnych do oceny dostępności i jakości usług publicznych.
Feltynowski M., 2016, Unsustainable spatial planning – the example of the central region, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 418, 52-60.
Fogel P., 2012, Wskaźniki oceny polityki i gospodarki przestrzennej w gminach, Biuletyn KPZK PAN, z. 250, Warszawa.
Idczak P., Mrozik K., 2017, Chłonność demograficzna jako kategoria wykorzystywana w procesie planowania zrównoważonej polityki przestrzennej gminy, Studia i Prace Wydziału Nauk o Ziemi i Zarządzania US, 47, 2, 55-66. http://dx.doi.org/10.18276/sip.2017.47/2-05
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2013, Raport o ekonomicznych stratach i społecznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji w Polsce, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Kaczmarek T., 2017, Dynamika i kierunki rozwoju suburbanizacji rezydencjalnej w aglomeracji poznańskiej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 27, 81-98. http://dx.doi.org/10.18778/1508-1117.27.06
Kryczka P., 2019, Bilans terenów mieszkaniowych w kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin podmiejskich Wrocławia w kontekście suburbanizacji, [w:] P. Pacha (red.), Miasto. Temat rzeka, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 33-48.
Matuszko A., Mikołajczyk D., 2021, Tereny mieszkaniowe w strukturze funkcjonalno-przestrzennej Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w świetle analizy studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin GZM, Urban Development Issues, 72, 5 – 17. https://doi.org/10.51733/udi.2021.72.01
Matuszko A., Mikołajczyk D., Nowak K., Bąk A., 2022, Bilans i chłonność demograficzna terenów mieszkaniowych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków.
Sobala-Gwosdz A., Janas K., Jarczewski W., Czakon P., 2024, Hierarchia funkcjonalna miast w Polsce i jej przemiany w latach 1990–2020, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2024.01
Śleszyński P., Komornicki T., 2016, Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego, Przegląd Geograficzny, 88(4), 469-488. http://dx.doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., Kukołowicz, P. (2021), Społeczno-gospodarcze skutki chaosu przestrzennego, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.
Śleszyński P., Stępniak M., Mazurek D., 2018, Oszacowanie skutków presji inwestycyjnej i nadpodaży gruntów budowlanych w strefie podmiejskiej Warszawy na przykładzie gmin pasma zachodniego, Przegląd Geograficzny, 90, 2, 209-240. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.2
Akty prawne i ich projekty
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. nr 80 poz. 717)
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1777)
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688)
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, 1907, 1940, z 2025 r. poz. 527, 680, 1668)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz.U. z 2024 r. poz. 1775)
Projekt z dnia 20 kwietnia 2022 r. Rozporządzenie Ministra… w sprawie ustaleń planu ogólnego gminy oraz sposobu dokumentowania procedury przygotowania i uchwalenia planu ogólnego gminy z dnia … 2022 r., Rządowe Centrum Legislacji (numer z wykazu: UD369) [dostępny online: https://legislacja.rcl.gov.pl/]
Źródła internetowe i bazy danych
Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, https://bdl.stat.gov.pl/ [data dostępu: 7.07.2025 r.]
Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Państwowy Rejestr Granic (stan na 2024 r.), https://www.geoportal.gov.pl/ [data dostępu: 12.11.2025 r.]
Główny Urząd Statystyczny 2023, Prognozy ludności na lata 2023–2060 (aktualizacja z 18.07.2024 r.), https://stat.gov.pl/ [data dostępu: 3.11.2025 r.]
Centrum Badań i Edukacji Statystycznej GUS, 2015, Pozyskanie nowych wskaźników z zakresu planowania przestrzennego i budownictwa mieszkaniowego przydatnych do oceny dostępności i jakości usług publicznych.
Feltynowski M., 2016, Unsustainable spatial planning – the example of the central region, Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 418, 52-60.
Fogel P., 2012, Wskaźniki oceny polityki i gospodarki przestrzennej w gminach, Biuletyn KPZK PAN, z. 250, Warszawa.
Idczak P., Mrozik K., 2017, Chłonność demograficzna jako kategoria wykorzystywana w procesie planowania zrównoważonej polityki przestrzennej gminy, Studia i Prace Wydziału Nauk o Ziemi i Zarządzania US, 47, 2, 55-66. http://dx.doi.org/10.18276/sip.2017.47/2-05
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, 2013, Raport o ekonomicznych stratach i społecznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji w Polsce, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Kaczmarek T., 2017, Dynamika i kierunki rozwoju suburbanizacji rezydencjalnej w aglomeracji poznańskiej, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Geographica Socio-Oeconomica, 27, 81-98. http://dx.doi.org/10.18778/1508-1117.27.06
Kryczka P., 2019, Bilans terenów mieszkaniowych w kierunkach zagospodarowania przestrzennego gmin podmiejskich Wrocławia w kontekście suburbanizacji, [w:] P. Pacha (red.), Miasto. Temat rzeka, Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław, 33-48.
Matuszko A., Mikołajczyk D., 2021, Tereny mieszkaniowe w strukturze funkcjonalno-przestrzennej Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii w świetle analizy studiów uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin GZM, Urban Development Issues, 72, 5 – 17. https://doi.org/10.51733/udi.2021.72.01
Matuszko A., Mikołajczyk D., Nowak K., Bąk A., 2022, Bilans i chłonność demograficzna terenów mieszkaniowych Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków.
Sobala-Gwosdz A., Janas K., Jarczewski W., Czakon P., 2024, Hierarchia funkcjonalna miast w Polsce i jej przemiany w latach 1990–2020, Badania Obserwatorium Polityki Miejskiej, Instytut Rozwoju Miast i Regionów, Warszawa–Kraków. https://doi.org/10.51733/opm.2024.01
Śleszyński P., Komornicki T., 2016, Klasyfikacja funkcjonalna gmin Polski na potrzeby monitoringu planowania przestrzennego, Przegląd Geograficzny, 88(4), 469-488. http://dx.doi.org/10.7163/PrzG.2016.4.3
Śleszyński, P., Kukołowicz, P. (2021), Społeczno-gospodarcze skutki chaosu przestrzennego, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa.
Śleszyński P., Stępniak M., Mazurek D., 2018, Oszacowanie skutków presji inwestycyjnej i nadpodaży gruntów budowlanych w strefie podmiejskiej Warszawy na przykładzie gmin pasma zachodniego, Przegląd Geograficzny, 90, 2, 209-240. https://doi.org/10.7163/PrzG.2018.2.2
Akty prawne i ich projekty
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2003 r. nr 80 poz. 717)
Ustawa z dnia 9 października 2015 r. o rewitalizacji (Dz. U. z 2015 r. poz. 1777)
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1688)
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1130, 1907, 1940, z 2025 r. poz. 527, 680, 1668)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 22 listopada 2024 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz.U. z 2024 r. poz. 1775)
Projekt z dnia 20 kwietnia 2022 r. Rozporządzenie Ministra… w sprawie ustaleń planu ogólnego gminy oraz sposobu dokumentowania procedury przygotowania i uchwalenia planu ogólnego gminy z dnia … 2022 r., Rządowe Centrum Legislacji (numer z wykazu: UD369) [dostępny online: https://legislacja.rcl.gov.pl/]
Źródła internetowe i bazy danych
Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, https://bdl.stat.gov.pl/ [data dostępu: 7.07.2025 r.]
Główny Urząd Geodezji i Kartografii, Państwowy Rejestr Granic (stan na 2024 r.), https://www.geoportal.gov.pl/ [data dostępu: 12.11.2025 r.]
Główny Urząd Statystyczny 2023, Prognozy ludności na lata 2023–2060 (aktualizacja z 18.07.2024 r.), https://stat.gov.pl/ [data dostępu: 3.11.2025 r.]