|
Antoni Matuszko
Znaczenie planu ogólnego gminy w ograniczaniu rozlewania się zabudowy The importance of the municipality's general plan in limiting urban sprawl Urban Development Issues, vol. 76, https://doi.org/10.51733/udi.2025.76.20
Słowa kluczowe: reforma planowania przestrzennego, plan ogólny gminy, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, decyzje o warunkach zabudowy, rozpraszanie zabudowy
Keywords:: spatial planning reform, municipality's general plan, local zoning plan, decisions on building conditions, dispersion of development |
ABSTRAKT
Celem badań jest próba odpowiedzi na pytanie, czy plan ogólny gminy może być sposobem na ograniczenie rozlewania się zabudowy. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, plan ogólny gminy stanowi nowy akt planowania przestrzennego w Polsce. Jest on wiążący dla planów miejscowych (MPZP) i decyzji o warunkach zabudowy (WZ) oraz zawiera ustalenia w formie danych przestrzennych. Jednym z celów reformy planowania przestrzennego jest przeciwdziałanie rozpraszaniu zabudowy na tereny rolnicze, leśne i przyrodniczo cenne. Jednak prawomocne decyzje WZ, wydane przed uchwaleniem planu ogólnego, które są ważne bezterminowo i będą podstawą procesu inwestycyjnego (nawet jeżeli nie są zgodne z nowym planem ogólnym) mogą spowodować dalszy chaos przestrzenny. Inwestycje realizowane na podstawie decyzji WZ mogą wiązać się z koniecznością ciągłej aktualizacji zarówno planów ogólnych, jak i planów miejscowych. Ze względu na wymienione okoliczności, przedstawiony cel reformy, jeżeli będzie możliwy, to w długim horyzoncie czasowym.
Celem badań jest próba odpowiedzi na pytanie, czy plan ogólny gminy może być sposobem na ograniczenie rozlewania się zabudowy. Zgodnie z ustawą z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz niektórych innych ustaw, plan ogólny gminy stanowi nowy akt planowania przestrzennego w Polsce. Jest on wiążący dla planów miejscowych (MPZP) i decyzji o warunkach zabudowy (WZ) oraz zawiera ustalenia w formie danych przestrzennych. Jednym z celów reformy planowania przestrzennego jest przeciwdziałanie rozpraszaniu zabudowy na tereny rolnicze, leśne i przyrodniczo cenne. Jednak prawomocne decyzje WZ, wydane przed uchwaleniem planu ogólnego, które są ważne bezterminowo i będą podstawą procesu inwestycyjnego (nawet jeżeli nie są zgodne z nowym planem ogólnym) mogą spowodować dalszy chaos przestrzenny. Inwestycje realizowane na podstawie decyzji WZ mogą wiązać się z koniecznością ciągłej aktualizacji zarówno planów ogólnych, jak i planów miejscowych. Ze względu na wymienione okoliczności, przedstawiony cel reformy, jeżeli będzie możliwy, to w długim horyzoncie czasowym.
ABSTRACT
The aim of this study is to attempt to answer the question of whether a municipality's general plan could be a way to limit urban sprawl. According to the Act of July 7, 2023, amending the Act on Spatial Planning and Development and certain other acts, a municipality's general plan is a new spatial planning act in Poland. It is binding for local zoning plans and decisions on building conditions (WZ) and contains provisions in the form of spatial data. One of the objectives of the spatial planning reform is to counteract the dispersion of development into agricultural, forest, and environmentally valuable areas. However, legally binding WZ decisions issued before the adoption of the general plan, which are valid indefinitely and will form the basis of the investment process (even if they are not consistent with the new municipality's general plan), may cause further spatial chaos. Investments carried out on the basis of WZ decisions may require continuous updating of both general plans and local zoning plans. Due to the above circumstances, the presented goal of the reform, if possible, will be achieved in the long term.
The aim of this study is to attempt to answer the question of whether a municipality's general plan could be a way to limit urban sprawl. According to the Act of July 7, 2023, amending the Act on Spatial Planning and Development and certain other acts, a municipality's general plan is a new spatial planning act in Poland. It is binding for local zoning plans and decisions on building conditions (WZ) and contains provisions in the form of spatial data. One of the objectives of the spatial planning reform is to counteract the dispersion of development into agricultural, forest, and environmentally valuable areas. However, legally binding WZ decisions issued before the adoption of the general plan, which are valid indefinitely and will form the basis of the investment process (even if they are not consistent with the new municipality's general plan), may cause further spatial chaos. Investments carried out on the basis of WZ decisions may require continuous updating of both general plans and local zoning plans. Due to the above circumstances, the presented goal of the reform, if possible, will be achieved in the long term.
REFERENCES
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania (IGiPZ) PAN, 2014, Raport o ekonomicznych stratach i społecznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji w Polsce, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P., 2018, Studia nad chaosem przestrzennym, Studia KPZK PAN.
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P., 2020, Kryzys Polskiej Przestrzeni. Źródła, Skutki i Kierunki Działań Naprawczych, KPZK PAN, Warszawa.
Śleszyński P., Deręgowska A., Kubiak Ł., Sudra P., Zielińska B., 2018, Analiza stanu i uwarunkowań prac planistycznych w gminach w 2017 roku, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Warszawa.
Śleszyński, P., Kukołowicz, P., 2021, Społeczno-gospodarcze skutki chaosu przestrzennego, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa
KPZK PAN, 2025a, Plany ogólne: wybrane problemy dotyczące uchwalania i sporządzania, REFLECTION PAPER nr 11,
KPZK PAN, 2025b, Apel Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przy Prezydium PAN (KPZK PAN) o pilne dokończenie reformy systemu zintegrowanego planowania rozwoju w Polsce
Przepisy prawa
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. 2024 z poz. 1130, 1907, 1940, z 2025 r. poz. 527, 680, 1668, 1847)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz.U. z 2023 r. poz. 2758, z 2024 r. poz. 1775, z 2025 r. poz. 1767)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 maja 2024 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy (Dz.U. z 2024 r. poz. 729)
Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania (IGiPZ) PAN, 2014, Raport o ekonomicznych stratach i społecznych kosztach niekontrolowanej urbanizacji w Polsce, Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN, Warszawa.
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P., 2018, Studia nad chaosem przestrzennym, Studia KPZK PAN.
Kowalewski A., Markowski T., Śleszyński P., 2020, Kryzys Polskiej Przestrzeni. Źródła, Skutki i Kierunki Działań Naprawczych, KPZK PAN, Warszawa.
Śleszyński P., Deręgowska A., Kubiak Ł., Sudra P., Zielińska B., 2018, Analiza stanu i uwarunkowań prac planistycznych w gminach w 2017 roku, Instytut Geografii i Przestrzennego Zagospodarowania PAN na zlecenie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju, Warszawa.
Śleszyński, P., Kukołowicz, P., 2021, Społeczno-gospodarcze skutki chaosu przestrzennego, Polski Instytut Ekonomiczny, Warszawa
KPZK PAN, 2025a, Plany ogólne: wybrane problemy dotyczące uchwalania i sporządzania, REFLECTION PAPER nr 11,
KPZK PAN, 2025b, Apel Komitetu Przestrzennego Zagospodarowania Kraju przy Prezydium PAN (KPZK PAN) o pilne dokończenie reformy systemu zintegrowanego planowania rozwoju w Polsce
Przepisy prawa
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. 2024 z poz. 1130, 1907, 1940, z 2025 r. poz. 527, 680, 1668, 1847)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 8 grudnia 2023 r. w sprawie projektu planu ogólnego gminy, dokumentowania prac planistycznych w zakresie tego planu oraz wydawania z niego wypisów i wyrysów (Dz.U. z 2023 r. poz. 2758, z 2024 r. poz. 1775, z 2025 r. poz. 1767)
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 2 maja 2024 r. w sprawie sposobu wyznaczania obszaru uzupełnienia zabudowy w planie ogólnym gminy (Dz.U. z 2024 r. poz. 729)